Người Chơ Ro còn gọi là người Đơ-Ro, Châu Ro, là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam. Người Chơ Ro có dân số khoảng 26.000 người. Người Chơ Ro cư trú đông ở tỉnh Đồng Nai, một số ít ở tỉnh Bình Thuận, Bình Dương và Bình Phước. Tiếng Chơ Ro thuộc ngữ tộc Môn-Khmer. Người Chơ ro họ là hậu duệ của cư dân cổ Môn Khơ me và là dân bản địa sống lâu đời ở Đông Nam bộ. “Tên tự gọi của dân tộc là Chrau - Jro, trong đó Chrau có nghĩa là Người hay Nhóm người, Tập đoàn người, còn Jro là một danh từ riêng chỉ cộng đồng của họ”. Họ còn được gọi bằng các danh từ có âm gần như vậy: Chơ ro, Châu ro, Chro, Chrau, Jơ ro, Dơ ro... hay bằng một danh từ phiếm chỉ: người Thượng. Trong các tài liệu, sách báo từ sau năm 1975, tộc danh Chơ ro được sử dụng chính thức. Theo Già làng và những người dân ở ấp Lý Lịch 1, xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu thì địa bàn cư trú xưa kia của người Chơ ro là khu vực ngã ba Bà Hào huyện Vĩnh Cửu. Một truyền thuyết liên quan đến quá trình tộc người của người Chơ ro được vợ chồng ông bà Điểu Sao (ấp Đồng Xoài, xã Túc Trưng, huyện Định Quán kể lại: “Từ hồi xa xưa, có hai vợ chồng nhà nọ sinh được 3 cô con gái. Không may, một thời gian ngắn sau khi sinh con, cả hai vợ chồng cùng mất đi. 3 cô con gái trở thành mồ côi cha mẹ, tự lo kiếm sống qua ngày. Do phải tự lo cho bản thân nên 3 cô con gái lạc nhau, mỗi người đi một nơi, làm ăn sinh sống và xây dựng gia đình, sinh con đẻ cái ở đó. Một người đến Gia Rai, một người đến Bình Lộc và một người ở Túc Trưng. Theo tiếng người Chơ ro, đó là 3 vùng Pôprưng, Pôptoi và Pôplau”.

Hiện tại tổng số hộ dân người Chơ ro tại ấp Lý Lịch 1 là 147 hộ với 527 nhân khẩu. Là tộc người sinh sống lâu đời tài khu vực Đông Nam Bộ, có một kho tàng văn hóa dân gian đặc sắc gắn với cuộc sống sinh hoạt trong núi rừng xa xưa, đặc biệt người dân nơi đây gắn liền với các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, gắn liền với những câu chuyện về một Chiến khu Đ anh hùng. Hiện tại họ vẫn giữ được nét đẹp của phong tục truyền thống như các lễ hội, kiến trúc nhà ở và ẩm thực.

Năm 2009 Uỷ Ban Nhân Dân Tỉnh Đồng Nai đã cho khởi công xây dựng Nhà Dài tại ấp Lý Lịch Xã Phú Lý. Nhà Dài là nơi sinh hoạt văn hóa,lễ hội của cộng đồng người chơ ro. Trong Nhà Dài trưng bày các hình ảnh,hiện vật,các sản phẩm của người chơ ro. Nhà Dài được xây dựng trên khuôn viên rộng hơn 4.000 m2, công trình chính là ngôi nhà Dài với diện tích 150 m2 và kho lúa, các hạng mục phụ là cổng chính, lối đi nội bộ, thảm cỏ, bờ kè suối.

Đặc trưng văn hóa truyền thống của người Chơ ro là nền văn hóa nông nghiệp nương rẫy “ăn rừng, uống nước trời”, họ sống dựa vào tự nhiên với hình thức canh tác “phát, đốt, chọc chỉa”, “hỏa canh thủy nậu”, nghĩa là phát rừng, đốt rẫy, đợi mưa xuống sau đó chọc lỗ và tra hạt. Và ngôi nhà nào của họ cũng có một ngôi nhà sàn nhỏ phía bên tay trái là kho lúa. Đối với người Chơ ro, kho lúa không chỉ là nơi đựng thóc lúa mà còn là nơi linh thiêng: nơi ở của thần Lúa – vị thần hết sức quan trọng trong đời sống của họ. Vì theo họ nếu để lúa chung với con người thì sẽ mất đi sự trong sạch và không tôn kính đối với Thần Lúa.

Theo tập quán của người Chơ ro, nhà Dài là nơi thực hiện các nghi lễ thờ cúng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, giữ gìn truyền thống dân tộc. Nhà Dài nằm cạnh con suối Samach, phù hợp tập quán sống gần nguồn nước của người Chơ ro; được thiết kế hoàn toàn theo lối kiến trúc truyền thống của người dân tộc Chơ ro gồm nhà sàn, mái lợp lá tranh, vách và sàn bằng tre lồ ô, cột bằng gỗ tròn. Sở dĩ người Chơ ro làm nhà dài là vì xưa kia, người Chơ ro có hình thức đại gia đình gồm nhiều thế hệ, chung sống trong một nhà dài, mỗi cặp vợ chồng sau khi lấy nhau, họ lại nối phía sau căn nhà dài thêm một, hai gian cho gia đình mới.

Hướng của cửa nhà là hướng bắc hoặc hướng nam, để hàng ngày, mặt trời đi qua ngang nhà. Nhà ở thường vuông góc với hướng di chuyển của mặt trời. Người Chơ ro không làm cửa hướng tây hoặc hướng đông, vì như vậy, mặt trời sẽ đi dọc theo chiều dài căn nhà, các gia đình trong nhà sẽ nóng bức, đau ốm thường xuyên...

Trước khi bước vào nhà quý khách sẽ nhìn thấy ngay trên cửa ra vào của ngôi nhà treo tổ ong vò vẽ khô hay còn gọi là tàng ong (không còn ong). Theo lý giải của người dân, khi con ma định vào nhà làm hại gia đình, nó sẽ nhìn thấy tổ ong đầu tiên. Con ma sẽ đếm các lỗ của tổ ong trước, tổ ong có nhiều lỗ nên con ma sẽ khó đếm và dẫn đến việc đếm nhầm, phải đếm đi đếm lại nhiều lần, đến khi trời đã sáng vẫn đếm chưa xong, không vào nhá quấy phá gia đình được. Vách nhà được làm bằng thân tre, đập dập và cột bằng dây mây. Vách nhà của người Chơ ro khá độc đáo, thường được đặt nghiêng khoảng 15 độ, mục đích đặt nghiêng như vậy để làm chỗ dựa lưng khi ngồi.

Bàn thờ thần thường được bố trí ở giữa ngôi nhà, hướng mặt trời mọc. Bên cạnh là cây nêu – biểu tượng không thể thiếu trong lễ hội của người Chơ ro. Nhà bếp thường đặt ở phía trái cửa ra vào của nhà sàn. Khi bước vào nhà sàn là gian nhà bếp. Kề gian bếp là nơi sinh hoạt chung - nơi tụ họp gia đình và tiếp khách. Kế đến là gian buồng của các thành viên được chia ngăn.

Theo tục lệ, trước khi dựng nhà người này sẽ vạch một đường thẳng nhỏ, xếp bảy hạt gạo trên đường thẳng đó rồi lấy bát úp lại. Sáng hôm sau nếu bảy hạt còn nguyên vẹn, không bị xê dịch thì đất tốt, thần linh cho phép dựng nhà được.

Người Chơ ro có một kho tàng văn hóa phong phú và sống động như: truyện cổ, thần thoại, truyền thuyết, dân ca, âm nhạc,… Nhạc cụ hay sử dụng hiện nay vẫn còn phổ biến là bộ cồng (6 chiếc), bộ chiêng (7 chiếc), đàn tre, kèn môi, kèn lúa. Họ thường sử dụng nhạc cụ, âm nhạc trong các dịp lễ hội,sinh hoạt,đám cưới…

Người Chơ ro tin mọi vật đều có linh hồn và tin vào sự chi phối con người của các thần linh. Đó chính là nguyên nhân của các kiêng kỵ và các lễ cúng tế. Người Chơ ro thờ đa thần - tín ngưỡng nguyên thủy, có liên quan mật thiết với nghề nông cổ truyền: yang va (thần lúa), yang bri (thần rừng), yang dal (thần suối), yang re (thần rẫy), yang mơ (thần ruộng), yang nhi (thần nhà, thổ công), pach vri (quỷ sứ), ... Lễ cúng thần lúa Sa yangva là một trong những lễ cũng tiêu biểu của người Chơ ro.