Căn cứ Trung ương cục miền Nam (1961-1962)
1. Bia tưởng niệm
Bia chính bia tưởng niệm được xây dựng trên đỉnh đồi bằng lăng với ý nghĩa kỷ niệm nơi thành lập TWC, bia nằm ở vị trí trung tâm, cao 15m, xung quanh là những cây bằng lăng cổ thụ rực rỡ màu tím. Bia được làm bằng đá hoa cương, họa tiết hoa văn tinh tế, minh họa sự kỳ vỹ phong phú đa dạng của hệ động thực vật rừng miền Đông gắn liền với những chiến công oanh liệt làm nức lòng nhân dân cả nước. Phía trước mặt bia ghi 10 nhiệm vụ gắn với TWC còn mặt sau là danh sách 10 đồng chí trong ban chấp hành.
Tiếp đến là đền tưởng niệm: nơi thờ các đồng chí trong ban chấp hành và trưng bày các hình ảnh hiện vật liên quan trực tiếp tới thời kỳ TWC thành lập.
2. Đền tưởng niệm di tích căn cứ Trung Ương Cục miền Nam ( 1961- 1962).
Quý khách đang đến tham quan Đền tưởng niệm di tích căn cứ Trung Ương Cục miền Nam ( 1961- 1962).
Đền được xây dựng theo kiến trúc đình chùa Nam Bộ, mái ngói âm dương, men xanh. Với diện tích 114m2, nơi đây trưng bày hơn 200 hình ảnh hiện vật gắn liền với thời kỳ Trung Ương Cục miền Nam tồn tại với 3 mảng trưng bày:
Mảng 1: Chiến khu Đ và Trung ương cục miền Nam
+ Mảng 2: Hoạt động lãnh đạo cách mạng miền Nam của Trung ương
+ Mảng 3: Trung ương cục miền Nam ngày nay
Di tích Trung Ương Cục miền Nam thời kỳ 1961-1962 được Bộ Văn hóa thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia bổ sung vào danh mục những địa danh lịch sử quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của quân và dân miền Đông Nam Bộ.
Đặt trang trọng giữa đền tưởng niệm là bức tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh – trái tim của dân tộc Việt Nam trong mọi thời đại. Kế đến là 12 bức chân dung, trong đó có 10 đồng chí trong ban chấp hành Trung Ương Cục miền Nam và hai đồng chí: Phạm Hùng và đồng chí Nguyễn Chí Thanh là hai đồng chí kế nhiệm chức vụ Bí thư Trung Ương Cục miền nam ở Tây Ninh.Với ý nghĩa là để tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các bậc tiền nhân đã giúp cho đất nước, cho nhân dân có được cuộc sống hòa bình và hạnh phúc hôm nay.
3. Đền thờ liệt sĩ
Đền thờ liệt sĩ - ngôi nhà chung của các liệt sỹ những người đã hy sinh ở vùng đất căn cứ địa Chiến khu Đ. Nơi đây là một trong những điểm đến cho chúng ta thể hiện sự tri ân đối với các anh hùng liệt sỹ. Với một địa hình rộng lớn cùng biết bao nhiêu căn cứ của quân và dân miền Đông thì không thể thống kê được, số lượng người hy sinh ở đây. Đền thờ được xây dựng bên cạnh gốc cây da rễ cây rủ xuống giống như cổng làng. Với người Việt Nam, cổng làng có vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, bước qua cổng làng là về với ngôi nhà thân yêu với những người thân trong gia đình, với bao hạnh phúc chờ mong. Ở đây cũng vậy bước qua gốc cây da là đến với ngôi nhà chung của các liệt sĩ.
Đền thờ liệt sĩ là một công trình mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và tâm linh sâu sắc. Đền thờ là nơi ghi nhớ, tôn vinh công lao của các anh hùng liệt sĩ, những người đã hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc.
4. Tượng đài liệt sĩ
Một tượng đài liệt sỹ được xây dựng giữa đại ngàn chiến khu Đ tưởng chừng như đơn giản nhưng thực ra đó là tình cảm, lòng tri ân, sự biết ơn sâu sắc của những người con trên khắp đất nước đã cùng chung sức chung lòng xây dựng nên. Ý tưởng là của người Đồng Nai; điêu khắc là người Huế; đá lấy từ Bửu Long; người xây dựng là ở miền Bắc.Tượng đài liệt sĩ là biểu tượng của tình đồng chí, đồng đội người chiến sĩ hy sinh cho cuộc chiến tranh, cho độc lập dân tộc dù đã hy sinh nhưng trên khuôn mặt của người chiến sĩ không một chút gợi buồn, không một chút nuối tiếc, mà trên gương mặt đó là sự thanh thản, mãn nguyện, nụ cười vẫn nở trên môi và một niềm tin ở phía trước. Phía trước là trận đánh sau lưng anh là chiến thằng vẻ vang, dù đã nằm xuống những anh vẫn chắc tay súng, miệng vẫn cười, đồng đội anh sẽ tiếp bước anh noi gương anh “Anh bộ đội cụ Hồ”. Anh hãy yên tâm, vì sau lưng anh còn có hàng triệu những người con của đất nước Việt Nam sẽ viết tiếp bản hùng ca “Người chiến sĩ Việt Nam”.
Phía sau tượng đài là những bức phù điêu nói về cảnh sống, cảnh sinh hoạt và cảnh chiến đấu, cảnh đưa tiễn của những người vợ, người mẹ tiễn con ra mặt trận “ba lần tiễn con đi, ba lần khóc thầm lặng lẽ”… và để rồi không có ngày mẹ đón con về.
Tuy Trung Ương Cục miền Nam ở CKĐ một thời gian không lâu nhưng căn cứ này đã trở thành ý chí, biểu tượng cho lý tưởng giải phóng dân tộc, lòng quyết tâm của toàn Đảng bộ của quân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, góp phần làm rạng danh “Hào khí Đồng Nai” cùng truyền thống miền Đông gian lao mà anh dũng” thực hiện trọn vẹn di chúc thiêng liêng của Bác Hồ kính yêu: thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay. Đó là truyền thống, đạo lý vô cùng cao đẹp của dân tộc Việt Nam chúng ta rất đỗi tự hào.
Ngày nay đây là di tích không chỉ có ý nghĩa lịch sử mà còn là công trình mang tính nhân văn sâu sắc, có ý nghĩa giáo dục truyền thống đối với mọi người, nhất là thế hệ trẻ.
5. Nghĩa trang liệt sĩ Mã Đà
Mảnh đất của mấy mươi năm về trước là một chiến trường khốc liệt đầy máu và lửa, chính nơi đây – nghĩa trang liệt sỹ Mã Đà, hàng ngàn chiến sỹ đã anh dũng chiến đấu và vĩnh viễn nằm lại giữa cánh rừng già này. Nói như vậy chắc hẳn nhiều người sẽ thắc mắc tại sao Trung Ương Cục chỉ tồn tại ở đây trong một thời gian ngắn mà lại có nghĩa trang với nhiều liệt sỹ hy sinh như thế? Bởi khi Trung Ương Cục di chuyển lên Tây Ninh rồi thì nơi đây vẫn là nơi đóng chân của Dân Y Viện K72 và quân chủ lực Miền, vì vậy mà ngoài những chiến sỹ hy sinh trực tiếp tại chiến trường này thì khi có thương binh từ các mặt trận khác đều được di chuyển tới đây để cứu thương, những thương binh được cứu sống thì tiếp tục lên đường chiến đấu, còn những chiến sỹ thương binh không cứu sống được thì đành phải nằm lại nơi này.
Nghĩa trang liệt sỹ Mã Đà được trùng tu và xây thêm mộ vào cuối năm 2017, 70 ngôi mộ được xây lên là một con số rất ít, với ý nghãi kỷ niệm 70 năm ngày thương binh liệt sỹ, còn trên thcuwj tế thì không thống kê được chính xác có bao nhiêu người đã hy sinh và nằm lại nơi này.Dù cho mộ chí ở đây có tên hay không tên, được tôn tạo hay còn bị vùi lấp thì mỗi nắm đất nơi này đều là xương là máu, là cả cuộc đời của các liệt sỹ:“Mỗi tấc đất một cuộc đời có thật”- là bởi lẽ như vậy. Có thể xung quanh chúng ta ở vị trí nào cũng là mộ liệt sỹ, nơi nào cũng chứa đựng xương máu của các anh, chính nơi này đang ôm ấp không biết bao nhiêu hình hài của không biết bao nhiêu người con ưu tú trung kiên của Tổ quốc.
Nghĩa trang liệt sỹ là một huyền thoại được viết bằng xương máu và nước mắt của một thế hệ Việt Nam anh hùng.
6. Bia Ban bảo vệ an ninh Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Tháng 7/1960 Ban Bảo vệ An ninh Xứ uỷ Nam Bộ đặt căn cứ ở Bắc Tây Ninh. Tháng 10/1961 Trung Ương Cục quyết định Ban Bảo vệ an ninh Xứ ủy Nam Bộ chuyển thành Ban Bảo vệ an ninh Trung Ương Cục Miền Nam. Ban bảo vệ Trung Ương Cục gồm có: Văn phòng, bộ phận điệp báo, tiểu đội bảo vệ vũ trang, đến ngày 16/01/1963 đổi thành Ban An Ninh Trung Ương Cục Miền Nam. Trong thời gian ở Chiến khu Đ (1961 - 1962) Ban Bảo vệ an ninh Trung Ương Cục Miền Nam đã:
- Mở nhiều lớp đào tạo cán bộ an ninh cho các khu, tỉnh thành ở Miền Nam.
- Chỉ đạo xây dựng và tổ chức hệ thống an ninh các cấp từ Trung Ương Cục đến khu, tỉnh, huyện, xã và thành lập ban bảo vệ ở các cơ quan dân quân chính Đảng.
- Khôi phục phát triển cơ sở điệp báo trong các cơ quan đàn áp của địch ở Sài Gòn.
- Triển khai công tác vận động quần chúng đấu tranh chống do thám, gián điệp bảo vệ vùng giải phóng, bảo vệ hành lang, bảo vệ nội bộ cơ quan đơn vị, bảo vệ căn cứ cách mạng và nhân dân.
Hoạt động của Ban Bảo vệ an ninh Trung Ương Cục Miền Nam đã góp phần xứng đáng trong việc xây dựng và phát triển phong trào quần chúng bảo vệ an ninh, giúp cho các cấp Ủy Đảng chỉ đạo tốt trong công tác nắm tình hình địch, phục vụ tích cực cho công tác đánh địch và bảo vệ lực lượng cách mạng trong những năm đầu kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
7. Bia Văn phòng Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Tháng 10/1961 văn phòng xứ Ủy Nam Bộ chuyển thành Văn phòng Trung Ương Cục Miền Nam. Văn phòng Trung Ương Cục là cơ quan tham mưu của Trung Ương Cục Miền Nam, có chức năng theo dõi nắm bắt tình hình, phân tích tổng hợp mọi diễn biến trên chiến trường Miền Nam, đề xuất những chủ trương biện pháp để Trung Ương Cục ra quyết định lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể trên chiến trường, từng hoạt động chính trị, vũ trang, kinh tế, văn hoá xã hội, … Văn phòng Trung Ương cục Miền Nam gồm các bộ phận: Tổng hợp, quản trị, văn thư, cơ yếu, bảo vệ,…
Trong thời kỳ đứng chân hoạt động ở Chiến khu Đ, văn phòng Trung Ương Cục kết hợp chặt chẽ với các ban ngành của Trung Ương Cục, tham mưu và giúp Trung Ương Cục tổ chức và bảo vệ an toàn tối mật các hội nghị tổng kết, hội hành nhiều nghị quyết chỉ thị quan trọng, chỉ đạo các Đảng bộ trực thuộc, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng và quyết tâm kháng chíên chống Mỹ cứư nước trong cán bộ Đảng viên, chiến sĩ và nhân dân Miền Nam.
8. Bia Ban tổ chức Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Tháng 10/1961 Trung Ương Cục Miền Nam quyết định chuyển Ban tổ chức Xứ Ủy Nam bộ (Thành lập tháng 10/1954) thành Ban tổ chức Trung Ương Cục Miền Nam.
Ban tổ chức Trung Ương Cục Miền Nam là cơ quan tham mưu cho cấp uỷ về công tác tổ chức phát triển Đảng, xây dựng cơ sở Đảng, đào tạo cán bộ bảo đảm thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng những năm đầu kháng chiến chống Mỹ xâm lược.
Ngày 10/4/1962 Trung Ương Cục Miền Nam ra chỉ thị về tăng cường công tác xây dựng Đảng, chỉ thị nêu rõ:
1. Công tác giáo dục tư tưởng chính trị cho các cán bộ Đảng viên là công tác hàng đầu.
2. Xây dựng củng cố tổ chức cơ sở Đảng.
3. Tổ chức phát triển thêm nhiều Đảng viên mới làm cho Đảng bộ thực sự gắn bó với quần chúng.
4. Bồi dưỡng cán bộ cũ, phát hiện đào tạo nhiều cán bộ trẻ đáp ứng những yêu cầu cách mạng đang phát triển.
5. Gấp rút kiện toàn tổ chức của các cấp uỷ Đảng.
6. Kiện toàn Ban tổ chức các cấp để giúp các cấp uỷ thực hiện được nhiệm vụ xây dựng phát triển Đảng.
7. Tăng cường công tác đoàn thanh niên, nhân dân cách mạng vì đó là cánh tay đắc lực thực hiện đường lối chủ trương của Đảng, đồng thời là lực lượng hậu bị hùng hậu của Đảng.
Thực hiện chỉ thị của Trung Ương Cục Miền Nam, Ban tổ chức Trung Ương Cục đã tập trung tăng cường công tác xây dựng Đảng, khẩn trương kiện toàn công tác tổ chức đào tạo đội ngũ cán bộ cách mạng ở Miền Nam phục vụ cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
9. Bia Ban giao-bưu-vận Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ tháng 6/1962
Ngày 2/6/1962, ban Giao - Bưu - Vận Miền Nam được thành lập (gọi tắt là ban giao bưu R). Thường vụ Trung Ương Cục đề ra cho ngành Giao - Bưu - Vận bốn nhiệm vụ lớn:
1. Xây dựng tốt và đảm bảo thông suốt các đường dây chiến lược trong toàn Miền Nam.
2. Thực hiện tốt kế hoạch về vận tải hàng hoá và phương tiện nặng.
3. Đưa đón các đoàn tiếp vận một cách an toàn, nhanh chóng và ngày càng nhiều.
4. Bảo đảm tiếp phát nhanh chóng công văn tài liệu chỉ đạo và các loại công văn bưu khác cho các chiến trường và các địa phương.
Ban Giao - Bưu - Vận Trung Ương Cục gồm có văn phòng phụ trách công tác hành chính, quản trị và tiểu ban bưu chính, tiểu ban giao thông vận tải, tiểu ban tổ chức và cán bộ.
Hoạt động của ban Giao - Bưu - Vận Trung Ương Cục nối liền mạch máu chỉ đạo chiến lược từ Trung Ương vào Miền Nam đảm bảo hành lang tiếp nhận sự chi viện của hậu phương lớn Miền Bắc XHCN cho chiến thắng Miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
10. Bia Bộ chỉ huy quân sự giải phóng miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Ngày 15/12/1961, Bộ chính trị và quân uỷ Trung Ương quyết định thống nhất tổ chức chỉ đạo, chỉ huy quân sự trong cả nước.
Tháng 10/1961, Trung Ương Cục Miền Nam quyết định đổi tên ban quân sự Xứ Uỷ thành Ban quân sự Miền Nam là tiền thân của Bộ chỉ huy quân giải phóng Miền Nam. Hội nghị Trung Ương Cục mở rộng (1/1962) đã thảo luận và có Nghị quyết quan trọng về: "Nhiệm vụ, phương châm xây dựng và hoạt động của lực lượng vũ trang Miền Nam".
Ngày 15/5/1962 Trung Ương Cục Miền Nam đã ra Nghị quyết về nhiệm vụ quân sự năm 1962, trong đó yêu cầu các cấp uỷ Đảng và các ban quân sự cần quán triệt các quan điểm cơ bản:
1. Nhân dân ta và lực lượng vũ trang của ta đang phải đương đầu chống lại một tên đế quốc phản động nhất. Vì vậy cuộc đâú tranh của ta hết sức gay go, phức tạp, lâu dài và quyết liệt. Chúng ta phải xây dựng tư tưởng bền bỉ đấu tranh, dũng cảm chiến đấu, đem hết nghị lực trí tuệ, kinh nghiệm và lực lượng chống lại chúng.
2. Nhiệm vụ trước mắt của đấu tranh vũ trang là:
- Làm cho toàn thể nhân dân ở khắp nông thôn, rừng núi, đô thị đứng lên chống địch, đánh địch, tiếp tục đẩy địch vào thế bị động bằng mọi khả năng và hình thức đấu tranh.
- Tất cả lực lượng vũ trang phải ra sức tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch làm cho lực lượng địch dần dần bị suy yếu, lực lượng ta ngày càng lớn mạnh.
3. Phương châm tác chiến của ta là đánh nhỏ ăn chắc, đánh nhanh giải quyết nhanh, tiếp tục đẩy mạnh thế tiến công thường xuyên liên tục mở rộng hoạt động vũ trang ra khắp mọi chiến trường, mọi vùng.
4. Phải ra sức đẩy mạnh phong trào du kích và xây dựng xã, ấp chiến lược, đề cao và phổ biến kinh nghiệm của dân quân du kích, phát triển vũ khí thô sơ làm cho mỗi người dân đều có thể đánh được địch. Địch đi đến đầu cũng bị quấy rối ngăn chặn.
5. Phải tích cực và khẩn trương xây dựng phát triển lực lượng ba thứ quân mau lớn mạnh. Đồng thời nắm vững phương châm xây dựng cân đối ba thứ quân ở các chiến trường.
6. Cần xây dựng tinh thần đoàn kết và phối hợp chặt chẽ giữa bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích, tận dụng mọi khả năng của ta để đánh địch ở mọi nơi, mọi lúc.
Nghị quyết về nghĩa vụ quân sự năm 1962 do Trung Ương Cục Miền Nam đề ra đã thực hiện đúng những nhiệm vụ và phương châm chỉ đạo của Trung Ương Đảng: "Đẩy mạnh hơn nữa đấu tranh chính trị đồng thời đẩy mạnh đấu tranh vũ trang lên song song với đấu tranh chính trị, tấn công địch bằng cả hai mặt chính trị và quân sự".
11. Ban Thông tin liên lạc Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Ngày 14/9/1961, Hội nghị thông tin đầu tiên của xứ Ủy Nam Bộ được tổ chức tại căn cứ Cối Xay (Mã Đà, CKĐ)
Tháng 10/1961, Trung Ương Cục quyết định thành lập Ban Thoâng tin lieân laïcTrung Ương Cục Miền Nam (Gọi tắt là ban thông tin R)
Nhiệm vụ của ban Thông tin lieân laïc được Trung Ương Cục xác định:
- Tổ chức cụm đài thông tin phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Trung Ương Cục (B8).
- Xây dựng tổ chức mạng lưới thông tin toàn Miền Nam.
- Đào tạo cán bộ nghiệp vụ, cung cấp trang thiết bị, máy thông tin cho các chiến trường.
Trong thời gian (1961 - 1962) ban Thông tin liên lạc đã đưa vào hoạt động.
+ Đài 1: Làm nhiệm vụ chuyển điện CQ (loại điện báo chỉ thị chung của Trung Ương Cục cho các đài địa phương, đồng thời tiếp nhận báo cáo của các đài địa phương).
+ Đài 2 và đài 3: Liên lạc với CP Hà Nội (Cục đặc biệt thuộc văn phòng Trung Ương Đảng) các đài khu, các ban, ngành và các đài trọng điểm trực thuộc Trung Ương Cục.
+ Xưởng kỹ thuật của Ban Thông tin liên lạc R đã tự lắp ráp được nhiều máy móc thông tin mang ký hiệu GP tư 1 đến 10 (GP- giải phóng) và đào tạo cơ công tại chỗ cung cấp cho các chiến trường và các khu.
+ Trường thông tin Lý Tự Trọng đã đào tạo được hàng trăm cán bộ báo vụ, cơ công bổ sung cho các đài của Trung Ương Cục, các khu và chiến trường trọng điểm.
Hoạt động của Ban Thông tin liên lạc Trung Ương Cục Miền Nam tại CKĐ đã đảm bảo cho sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban chỉ huy Trung Ương và Trung Ương Cục đến các chiến trường Miền Nam, góp phần đào tạo cán bộ, trang cấp thiết bị liên lạc vô tuyến cho các ban thông tin liên lạc ở Miền Nam.
12. Bia Ban tuyên huấn Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ
Nơi đây vào tháng 10/01/1961, Trung Ương Cục Miền Nam đã quyết định chuyển ban Tuyên Huấn của xứ uỷ Nam Bộ (Thành lập tháng 10/1954) thành ban tuyên huấn Trung Ương Cục Miền Nam.
Ban tuyên huấn là cơ quan tham mưu của Trung Ương Cục có nhiệm vụ:
+ Huấn luyện đào tạo cán bộ tuyên huấn cho cách mạng Miền Nam.
+ Đảm bảo cho đường lối, chính sách của Đảng thông suốt trong cán bộ Đảng viên và quần chúng.
+ Biến đường lối của Đảng thành sức mạnh đấu tranh của quần chúng.
+ Giúp cấp Uỷ trong việc xây dựng và lãnh đạo tư tưởng chính trị trong đội ngũ cán bộ Đảng viên, lực lượng vũ trang và quần chúng.
Trung Ương Cục Miền Nam nhấn mạnh: "Cần tăng cường giáo dục, bồi dưỡng cán bộ Đảng viên về công tác và tư tưởng là công tác quan trọng và yêu cầu cấp bách của Đảng bộ".
Thực hiện nhiệm vụ trên Trung Ương Cục Miền Nam đã thành lập trường Nguyễn Ái Quốc Miền Nam, liên tục mở các lớp tập luyện chính trị, trung cấp, cao cấp, đào tạo nhiều thế hệ cách mạng kiên định đường lối đào tạo giải phóng dân tộc giỏi công tác tuyên truyền công tác vận động quần chúng, bản lĩnh công tác vững vàng là hạt nhân nòng cốt cho phong trào đấu tranh cách mạng trong suốt cuộc kháng chiến chống mỹ cứu nước ở Miền Nam.
Ban tuyên huấn về công khai là ban thông tin của Uỷ ban mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam.
13. Bia Đài phát thanh giải phóng và thông tấn xã giải phóng miền Nam tại chiến khu Đ thời kỳ 1961-1962
Ban Binh vận Xứ ủy Nam bộ thành lập tháng 10-1954, do đồng chí Mai Chí Thọ, Ủy viên dự khuyết Xứ ủy Nam bộ làm Trưởng Ban.
Tháng 10-1961, Ban Binh vận Xứ ủy đổi thành Ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam. Trung ương Cục xác định hoạt động đấu tranh binh vận là một trong ba mũi tấn công địch có hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào đấu tranh chính trị, vũ trang giành thắng lợi mà ít thiệt hại đổ máu.
Ngày 02-4-1962, Trung ương Cục miền Nam ra Chỉ thị : “Tăng cường cán bộ củng cố Ban Binh vận các cấp, chấn chỉnh lề lối làm việc phù hợp với tình hình hiện nay”. Chỉ thị nêu lên nhiệm vụ của Ban Binh vận các cấp là :
- Theo dõi nắm tình hình tư tưởng và tổ chức quân đội địch, xây dựng và phát triển cơ sở nội tuyến, theo dõi lực lượng vũ trang tự vệ xã làm công tác binh vận.
- Tăng cường sự chỉ đạo của các cấp ủy, bổ sung cán bộ cho Ban Binh vận các cấp, tổng kết rút kinh nghiệm giữa các cấp, đề đạt ý kiến cho cấp ủy chỉ đạo kịp thời công tác binh vận.
- Tổ chức huấn luyện, đào tạo cán bộ binh vận các cấp. Mỗi cấp cần thành lập một Hội đồng Binh vận để cùng nhau bàn bạc những chủ trương chính sách về binh vận của Đảng, hướng dẫn kế hoạch đề ra cho mọi ngành, mọi giới thực hiện.
- Tiến hành bồi dưỡng nhận thức lý luận công tác binh vận. Phải làm cho từ trong cấp ủy ra đảng viên đến cán bộ thông suốt tầm quan trọng, tính chất chiến lược của công tác binh vận.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, kịp thời của Trung ương Cục miền Nam, Ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam đã đào tạo hàng trăm cán bộ binh vận các cấp; tổ chức nhiều cơ sở nội tuyến trong các tổ chức của kẻ thù; xây dựng mạng lưới làm công tác binh vận rộng khắp, phối hợp có hiệu quả với phong trào đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị, tấn công địch, đưa phong trào cách mạng miền Nam tiến lên.
14. Bia Ban Dân vận – Mặt trận Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ thời kỷ 1961-1962
Tháng 10 - 1961, Ban Dân vận - Mặt trận Xứ ủy Nam bộ được đổi thành Ban Dân vận - Mặt trận Trung ương Cục Miền Nam.
Ban Dân vận - Mặt trận là cơ quan tham mưu của Trung ương Cục miền Nam, có chức năng nghiên cứu, phân tích, tổng hợp những đặc điểm, đánh giá tình hình về các giai cấp, tầng lớp trong xã hội ở miền Nam, từ đó đề xuất những chủ trương chiến lược, sách lược, chính sách … giúp cho Trung ương Cục miền Nam, Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam lãnh đạo, chỉ đạo các lực lượng cách mạng, nhằm tập hợp đoàn kết rộng rãi các giai cấp, tầng lớp trong xã hội chống đế quốc Mỹ xâm lược.
Tháng 01-1962, Thường vụ Trung ương Cục miền Nam ra Chỉ thị về công tác mặt trận, dân vận, ruộng đất và quản lý nông thôn. Chỉ thị xác định :
- Mặt trận phải lấy công nông làm cơ sở, đoàn kết chặt chẽ với các tầng lớp trí thức, học sinh, tranh thủ lôi kéo các tầng lớp trên, đặc biệt là giới công thương và lôi kéo cả địa chủ yêu nước, tăng cường đoàn kết với các dân tộc anh em.
- Công tác vận động quần chúng phải lấy liên minh công nông làm nòng cốt. Phải tận dụng hết khả năng để phát triển và củng cố các tổ chức quần chúng một cách rộng rãi; phát triển đi đôi với củng cố, trong củng cố lấy giáo dục chính trị là chính. Cần gấp rút xây dựng các ban chấp hành các đoàn thể quần chúng ở các cấp để mỗi đoàn thể có thể đi sâu hướng dẫn công tác của giới mình…
Kết hợp chặt chẽ với các ban ngành tham mưu của Trung ương Cục, các đoàn thể chính trị, các lực lượng vũ trang cách mạng, thông qua công tác tổ chức và tuyên truyền, Ban Dân vận - Mặt trận Trung ương Cục miền Nam đã góp phần phát triển, củng cố các tổ chức quần chúng cách mạng, làm cơ sở để phát triển phong trào kháng chiến trong toàn miền Nam.
15. Bia Di tích lịch sử sư đoàn 9 Bộ binh anh hùng
Nơi đây, Sư đoàn bộ binh 9 (mật danh Công trường 9) được thành lập vào ngày 02.9.1965 tại Suối Nhung – Mã Đà – Chiến khu Đ; đó là sư đoàn chủ lực đầu tiên của Quân Giải phóng miền Nam.
Tiền thân của Sư đoàn 9 là Trung đoàn 1 (Q761) và Trung đoàn 2 (Q762) đã lập công vang dội ở hai chiến dịch: Bình Giã tháng 12.1964 và Phước Long – Đồng Xoài tháng 6.1965; góp phần cùng quân và dân miền Nam làm sụp đổ chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ.
Từ đó 02 đơn vị được vinh dự mang tên “Đoàn Bình Giã” và “Đoàn Đồng Xoài”
Trong kháng chiến chống Mỹ, Sư đoàn tham gia 18 chiến dịch, trên 15 ngàn trận đánh (có 23 trận cấp sư đoàn, 148 trận cấp trung đoàn) diệt và đánh thiệt hại nặng 01 sư đoàn, 14 lữ đoàn, 23 trung đoàn và 127 tiểu đoàn địch; loại khỏi vòng chiến đấu 193.813 tên địch, bắt sống 8.117 tên khác; phá hủy 6.197 xe quân sự, bắn rơi 1.638 máy bay, thu 21.264 khẩu súng các loại. Xứng đáng với 16 chữ vàng truyền thống được Trung ương Cục – Bộ Tư lệnh Miền khen tặng: “Đoàn kết, khiêm tốn, anh dũng, sáng tạo. Đi là chiến thắng, đánh là dứt điểm”.
Sư đoàn vinh dự được Nhà nước 02 lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Toàn Sư đoàn có 15 đơn vị và 13 cán bộ chiến sĩ được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Được tặng thưởng 91 huân chương các loại cho tập thể từ sư đoàn đến đại đội và 1.911 huân chương các loại cho cá nhân cán bộ chiến sĩ.
Trong 10 năm làm nghĩa vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng, Sư đoàn được Nhà nước bạn (Campuchia) tặng thưởng huân chương Ăng-Co và thời kỳ đổi mới được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng 04 huân chương các loại.
16. Bia Ban Kinh tài Trung ương cục miền Nam tại chiến khu Đ (1961-1962)
Ngày 23/01/1961, Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam thay cho Xứ ủy Nam bộ. Tháng 10-1961 tại Hội nghị lần thứ I Trung ương Cục miền Nam tại Mã Đà (Chiến khu Đ), Ban Kinh tài (Kinh tế tài chính) của Xứ ủy Nam bộ đổi thành Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam. Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ kinh tế tài chính của các cấp Đảng bộ miền Nam là: “Đẩy mạnh công tác kinh tế, tài chính nhằm cải thiện đời sống của nhân dân, đáp ứng nhu cầu to lớn của cách mạng”.
Ban Kinh tài là cơ quan tham mưu của Trung ương Cục trên các lãnh vực kinh tế tài chính nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ kháng chiến trước mặt và lâu dài:
- Đẩy mạnh đấu tranh kinh tế với địch, gắn liền đấu tranh chính trị, quân sự và kinh tế, phá tan chính sách “ lấy chiến tranh nuôi chiến tranh của chúng”
- Ra sức xây dựng kinh tế vùng giải phóng một cách vững mạnh đảm bảo cải thiện đời sống cho nhân dân và nhu cầu phát triển của cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Cục miền Nam, Ban Kinh tài đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng kinh tế tài chính kháng chiến ngày một vững mạnh, bảo vệ phát triển sản xuất vùng giải phóng, lợi dụng kinh tế địch để bồi dưỡng phát triển kinh tế kháng chiến, tiếp nhận chi viện kinh tế tài chính từ hậu phương miền Bắc cho chiên trường miến Nam; góp phần xây dựng hậu cần tại chỗ cho cách mạng miền Nam.
17. Bia tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ K72
Mã Đà – Chiến khu Đ là căn cứ kháng chiến của quân và dân miền Đông Nam bộ, nơi thành lập và đứng chân chỉ đạo của Trung ương Cục miền Nam, Khu ủy miền Đông Nam bộ, Mặt trận, các đoàn thể và các lực lượng vũ trang cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Cục miền Nam và khu ủy miền Đông, từ Chiến khu Đ, các lực lượng quân giải phóng đã làm nên những chiến công có ý nghĩa lịch sử như Chiến dịch Bình Giã (1964-1965), Đồng Xoài (1965), Cuộc tiến công nổi dậy mùa xuân Mậu Thân (1968) và đặc biệt là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (tháng 4 năm 1975) giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Tại Mã Đà – Chiến khu Đ, Quân y viện K72 đã tiếp nhận trị bệnh, cứu thương cho hàng ngàn cán bộ, chiến sỹ các đơn vị: Tiểu đoàn 800, Trung đoàn 761, Trung đoàn 762, Sư đoàn 5, Sư đoàn 9, Quân đoàn 4 chiến đấu trên chiến trường miền Đông Nam bộ.
Tuy nhiên, do những khó khăn về thuốc điều trị, dụng cụ, thiết bị y tế, lại phải chiến đấu bảo vệ căn cứ, đã có trên 450 cán bộ chiến sỹ của các đơn vị từ khắp mọi miền đất nước hy sinh trong khu vực Quân y viện K72 góp phần tô đậm thêm truyền thống “Miền Đông gian lao mà anh dũng” của “Nam bộ thành đồng Tổ quốc”
Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Đồng Nai đời đời ghi nhớ công ơn của các Anh hùng, liệt sỹ đã chiến đấu và hy sinh tại Mã Đà – Chiến khu Đ.